Wegwerpboeken weg en andere maatregelen om te zorgen voor een betere kwaliteit van leermiddelen

Staatssecretaris Becking wil wat doen tegen wegwerpboeken en verspilling, maar in zijn brief over de leermiddelenmarkt staan veel meer interessante ontwikkelingen voor iedereen die zich bezighoudt met de kwaliteit van leermiddelen. We lichten er een paar punten uit:

Voor de zomer komt er een actieplan digitalisering voor het funderend onderwijs. Het is voor OCW niet de vraag of AI het onderwijs gaat veranderen, maar hoe we deze technologie goed gaan inzetten.
SLO en NKO gaan een kwaliteitskader ontwikkelen dat scholen ondersteunt bij beoordelen, selecteren en ontwikkelen van leermiddelen. Dit voorjaar komt het generieke plan, daarna wordt het uitgewerkt voor specifieke vakken zoals taal, rekenen/wiskunde en digitale vaardigheden.
Een Kwaliteitsalliantie werkt een plan uit om het kwaliteitskader te implementeren. Een aandachtspunt is de gewenste mate van sturing en eventueel gebruik van een keurmerk.
Er komt een open keuzecatalogus met volledig aanbod van leermiddelen met onderwijskundige kenmerken en ruimte voor beoordelingen van docenten en vaksecties.
De uitgeverskoepel MEVW beveelt leden aan te stoppen met overstapboetes, meer flexibiliteit in lifo-pakketten zoals eenjaarslicenties aan te bieden aan scholen die daarom vragen (doe dat!)
Het onderwijs krijgt het advies om langs een doordacht keuzeproces leermiddelen te kiezen en leermiddelen beter te benutten.

Bijzonder interessant is de opmerking van de staatssecretaris over het keurmerk dat ‘wordt meegenomen’ in de implementatie. Over een keurmerk zijn de meningen verdeeld.

Kwaliteitsprofiel

Wij pleiten voor een alternatief: stel kwaliteitsportretten of kwaliteitsprofielen op van leermiddelen, praktische hulpmiddelen voor leraren om kwalitatief goede leermiddelen makkelijker te kunnen herkennen. Je kunt met zo’n profiel aangeven wat wel en niet in leermiddelen zit en wat de consequenties daarvan zijn. Denk aan kwaliteitscriteria als:

Zijn de leerdoelen juist geformuleerd en zorgen teksten, beelden en opdrachten ervoor dat die leerdoelen dan ook bereikt kunnen worden?
Hoe ziet de vormgeving van het leermiddel eruit? Richt deze de aandacht op wat er geleerd gaat worden?
Of is de vormgeving vooral gericht op “leuk!” en leidt dit tot onnodige belasting van het werkgeheugen? Dit kan het leren van alle leerlingen belemmeren, in het bijzonder voor leerlingen met bijvoorbeeld neurodiversiteit of een taalontwikkelingsstoornis.

De criteria helpen om de kwaliteit van leermiddelen vast te stellen. Leraren kunnen aan de hand van de resultaten in het kwaliteitsportret of -profiel bepalen welk leermiddel/ welke methode voor hun leerlingen het meest passend is. Bovendien zullen ontwikkelaars van leermiddelen, als ze de kwaliteitscriteria goed toepassen, betere leermiddelen gaan maken. Bijkomend effect is dat naast goede leraren ook kwalitatief goede leermiddelen bijdragen aan kansengelijkheid.

Staatssecretaris Becking heeft groot gelijk om stevig in te zetten op meer sturing. Het CLU wil benadrukken dat naast duurzaamheid en betaalbaarheid er ook stevig gestuurd moet worden op kwaliteit. Het is tijd om ook op dat gebied de vrijblijvendheid op te heffen.

Brief van de staatssecretaris, Digitalisering en Leermiddelen in het funderend onderwijs.